De uurtarieven voor stroom via de EPEX day-ahead markt ontstaan door de matching van vraag en aanbod voor elke uur van de volgende dag. Leveranciers en grootverbruikers bieden in op de verwachte productie en vraag; de prijs per uur is het snijpunt van die biedingen. Bij een dynamisch contract betaal je die marktprijs plus energiebelasting, netbeheerkosten en 21 procent btw, terwijl teruglevering alleen de marktprijs oplevert zonder belastingcomponenten.
Hoe de EPEX day-ahead markt de uurtarieven bepaalt
De EPEX day-ahead markt is een Europese beurs waar elektriciteit voor de volgende dag per uur wordt verhandeld. Producenten en afnemers dienen biedingen in op basis van verwachte vraag, aanbod uit wind, zon en centrales, en grensoverschrijdende capaciteit. De prijs per uur ontstaat als het punt waar totale vraag en aanbod elkaar kruisen; bij overschot daalt de prijs, bij schaarste stijgt deze.
Voor een huishouden met een dynamisch contract betekent dit dat je stroomtarief elk uur verschilt. De leverancier rekent de EPEX-prijs door, aangevuld met de vaste componenten energiebelasting en netbeheerkosten. De richtprijs van 0,26 euro per kWh is een jaargemiddelde; in de praktijk liggen uurtarieven soms lager en soms hoger.
Een concreet voorbeeld: stel dat de EPEX-prijs voor een uur 0,08 euro per kWh bedraagt. Met energiebelasting 0,1108 euro, 21 procent btw en netbeheerkosten komt het all-in tarief lager uit dan de richtprijs. Verbruik je in dat uur 3 kWh, dan betaal je minder dan wanneer je dezelfde hoeveelheid verbruikt tijdens een piek van 0,18 euro op de beurs.
Verschil tussen dynamische uurtarieven en een vast contract
Bij een vast contract betaal je het hele jaar hetzelfde tarief per kWh, ongeacht de EPEX-notering. Een dynamisch contract laat je direct profiteren van lage of negatieve uurtarieven, maar ook van pieken. De opbouw blijft identiek: inkoop via EPEX plus energiebelasting 0,1108 euro per kWh, 21 procent btw en netbeheerkosten.
Het vaste tarief bevat een risicopremie van de leverancier voor prijsfluctuaties. Bij dynamisch draag je dat risico zelf. Gemiddeld huishouden verbruikt circa 2.500 kWh; bij sterk wisselende uurtarieven kan de jaarnota lager of hoger uitvallen dan bij een vast tarief van 0,26 euro per kWh.
Rekenvoorbeeld: bij 1.200 kWh verbruik in goedkope uren tegen gemiddeld 0,12 euro all-in en 1.300 kWh in dure uren tegen 0,35 euro, komt de totale stroomkosten uit op 1.200 × 0,12 + 1.300 × 0,35 = 599 euro. Bij een vast tarief van 0,26 euro betaal je 650 euro voor dezelfde 2.500 kWh.
Negatieve EPEX-prijzen en wat dat voor jou betekent
Negatieve prijzen ontstaan wanneer aanbod (veel wind of zon) groter is dan vraag. Je krijgt dan geld toe als je stroom verbruikt in dat uur. Teruglevering levert in zo’n uur juist niets of een kleine vergoeding op, omdat de marktprijs negatief is.
Dit effect is vooral relevant voor huishoudens met zonnepanelen. Overdag met hoge productie en lage vraag kan de prijs dalen of negatief worden. Je kunt dan beter apparaten aanzetten via slimme sturing in plaats van terug te leveren.
Voorbeeld: een negatieve EPEX-prijs van -0,05 euro per kWh plus energiebelasting en btw kan resulteren in een klein positief of negatief all-in tarief. Verbruik je 4 kWh in zo’n uur, dan betaal je mogelijk minder dan bij een gemiddeld tarief van 0,26 euro; de exacte uitkomst hangt af van de leverancier.
Invloed van saldering en teruglevering vanaf 2027
Tot en met 31 december 2026 mag je 100 procent salderen. Vanaf 1 januari 2027 stopt de regeling in één keer. Teruggeleverde stroom kun je dan niet meer wegstrepen tegen verbruik; je ontvangt alleen een terugleververgoeding gebaseerd op de EPEX-prijs van dat uur.
Veel leveranciers rekenen al terugleverkosten, vaak 1 tot 3 cent per kWh of een vast jaarbedrag. Na 2027 wordt dit naar verwachting breder. Een dynamisch contract maakt teruglevering dan minder aantrekkelijk, omdat je alleen de marktprijs ontvangt zonder energiebelasting en btw.
Rekenvoorbeeld: 800 kWh teruglevering in 2027 tegen een gemiddelde EPEX-prijs van 0,07 euro levert 56 euro op. Bij saldering had je dezelfde 800 kWh kunnen wegstrepen tegen 0,26 euro, wat 208 euro waard was. Het verschil van 152 euro laat zien waarom eigen verbruik belangrijker wordt.
Hoe je de actuele uurtarieven kunt volgen
Dynamische leveranciers publiceren de EPEX-prijzen via een app of dashboard, meestal rond 13.00 uur voor de volgende dag. Je ziet per uur wat de inkoopprijs wordt en kunt daarop je verbruik afstemmen met slimme apparaten of handmatig.
De slimme meter registreert zowel verbruik als teruglevering per uur, zodat de jaarafrekening exact aansluit bij de uurtarieven. Handmatig meterstanden doorgeven is meestal niet meer nodig.
Praktijkvoorbeeld: je plant de wasdroger in een uur met lage EPEX-prijs. Bij een prijs van 0,05 euro inkoop in plaats van 0,15 euro bespaar je op de variabele component. Over een jaar kan dit bij 300 kWh drogen tientallen euro’s schelen ten opzichte van de richtprijs 0,26 euro.
Rekenvoorbeelden met de richtprijzen voor een gemiddeld huishouden
Een huishouden van twee personen verbruikt gemiddeld 2.500 kWh. Bij volledige spreiding over uurtarieven rond de richtprijs van 0,26 euro komt de jaarnota uit op 650 euro exclusief vastrecht en energiebelastingvermindering. Verschuiving van 500 kWh naar goedkopere uren kan dit bedrag met 50 tot 80 euro verlagen.
De vaste vermindering energiebelasting van 628,96 euro per jaar geldt voor elke aansluiting en wordt verrekend ongeacht contractvorm. Netbeheerkosten blijven een vast jaarbedrag en veranderen niet door dynamische prijzen.
Tabel met voorbeeldverdeling:
| Verbruik (kWh) | Gemiddelde inkoop EPEX | All-in tarief incl. belasting | Kosten |
|---|---|---|---|
| 1.200 | 0,07 euro | 0,19 euro | 228 euro |
| 1.300 | 0,16 euro | 0,32 euro | 416 euro |
| Totaal 2.500 | 644 euro |
* Voorbeeld gebaseerd op richtprijs 0,26 euro per kWh en energiebelasting 0,1108 euro; werkelijke uurtarieven variëren.
Veelgestelde vragen
Hoe laat worden de EPEX-prijzen voor de volgende dag bekend?
De day-ahead prijzen worden rond 13.00 uur gepubliceerd voor alle 24 uren van de volgende dag. Dynamische leveranciers maken deze direct zichtbaar in hun app.
Kan ik met een dynamisch contract ook gas tegen dagprijzen afrekenen?
Ja, bij dynamische contracten wordt gas afgerekend op dagprijzen in plaats van uurtarieven. De richtprijs bedraagt 1,42 euro per m³ inclusief alle componenten.
Wanneer wordt een thuisbatterij interessanter bij dynamische tarieven?
Een thuisbatterij wordt interessanter vanaf 2027 omdat je eigen opgewekte stroom beter zelf kunt gebruiken in plaats van terug te leveren tegen alleen de EPEX-prijs. Er is geen landelijke subsidie.
Moet ik een slimme meter hebben voor dynamische tarieven?
Ja, de slimme meter is nodig om verbruik en teruglevering per uur te registreren. Zonder slimme meter kun je geen dynamisch contract afsluiten.
Bronnen & tarief: cijfers o.b.v. Rijksoverheid, Milieu Centraal, CBS, Nibud, RVO en Belastingdienst. Kosten berekend met een richtprijs van EUR 0,26 per kWh en EUR 1,42 per m3 (gemiddeld all-in, CBS 2026); werkelijke prijzen verschillen per contract, leverancier en moment.