Een vast contract biedt prijszekerheid voor een bepaalde periode, terwijl flexibele of dynamische contracten meegaan met de markt. De beste keuze hangt af van je verbruik, risicobereidheid en of je zonnepanelen hebt. Hieronder lees je een feitelijke vergelijking op basis van de opbouw van de energierekening en de richtprijs van EUR 0,26 per kWh en EUR 1,42 per m³.
Welke contractvormen bestaan er?
Energiecontracten verschillen vooral in de duur waarvoor de tarieven vaststaan. Bij een vast contract spreek je een tarief af voor één, twee of drie jaar. Een variabel contract past de tarieven elk half jaar of per maand aan op basis van de inkoopprijzen. Dynamische contracten rekenen per uur voor stroom en per dag voor gas.
De totale prijs bestaat altijd uit inkoopprijs, energiebelasting, 21 procent btw en netbeheerkosten. De energiebelasting 2026 bedraagt EUR 0,1108 per kWh en EUR 0,7268 per m³ inclusief btw. Daarnaast geldt een vaste vermindering energiebelasting van EUR 628,96 per jaar per aansluiting. Deze structuur is gelijk voor alle contractvormen.
Een gemiddeld huishouden verbruikt ongeveer 2.500 kWh stroom en 1.100 m³ gas. Bij de richtprijs komt dat neer op EUR 650 voor stroom en EUR 1.562 voor gas, voordat de belastingvermindering wordt verrekend. De contractvorm bepaalt vooral hoe stabiel deze bedragen uitvallen.
Voordelen van een vast contract
Een vast contract geeft zekerheid over de energiekosten voor de afgesproken periode. Je weet vooraf wat je per kWh en per m³ betaalt, ongeacht schommelingen op de groothandelsmarkt. Dat is vooral prettig als je een strak huishoudbudget hebt of een groot verbruik.
Stel dat je een tweepersoonshuishouden hebt met 2.500 kWh en 1.100 m³. Bij een vast tarief van de richtprijs betaal je EUR 2.212 per jaar voordat de EUR 628,96 belastingvermindering wordt verrekend. Verandert de marktprijs, dan merk jij daar niets van tot het contract afloopt.
Een nadeel is dat je niet profiteert als de inkoopprijzen dalen. Bij vroegtijdige opzegging rekenen leveranciers vaak een boete. Daardoor ben je minder flexibel als je bijvoorbeeld gaat verhuizen of wilt overstappen naar een dynamisch contract.
Nadelen van een vast contract
Vaste contracten bieden geen voordeel als de marktprijzen dalen. Je betaalt het afgesproken tarief door, ook als een variabel of dynamisch contract op dat moment goedkoper zou zijn. Na afloop van de looptijd moet je opnieuw kiezen, waarbij de nieuwe tarieven vaak hoger liggen dan de oude.
Een gezin met twee kinderen verbruikt gemiddeld 4.300 kWh en 1.700 m³. Bij de richtprijs is dat EUR 3.530 per jaar. Als de marktprijs na twee jaar daalt, blijf je toch het oude tarief betalen tot het contract eindigt. Dat kan een nadeel zijn ten opzichte van een flexibeler alternatief.
Daarnaast geldt dat leveranciers bij vaste contracten soms een opslag rekenen voor de zekerheid die zij jou bieden. De werkelijke prijs die je betaalt, verschilt daarom per leverancier en contract, ook als de richtprijs als uitgangspunt wordt gebruikt.
Flexibele en variabele contracten
Een variabel contract past de tarieven periodiek aan. Je profiteert sneller van dalende inkoopprijzen, maar merkt ook direct prijsstijgingen. De opbouw blijft hetzelfde: inkoopprijs plus energiebelasting, btw en netbeheerkosten. Alleen de inkoopcomponent verandert.
Neem een eenpersoonshuishouden met 1.600 kWh en 900 m³. Bij de richtprijs is dat EUR 1.694 per jaar. Als de inkoopprijs na zes maanden daalt, daalt je tarief mee. Stijgt de inkoopprijs, dan stijgt je rekening evenredig. De belastingvermindering van EUR 628,96 blijft onveranderd.
Het risico ligt bij jou. Mensen die hun verbruik goed kunnen aanpassen of een lager verbruik hebben, ervaren minder nadeel van schommelingen. Bij een hoog verbruik kan een plotselinge stijging echter flink doorwerken op de jaarafrekening.
Dynamische contracten en uurtarieven
Dynamische contracten rekenen stroom af op basis van uurtarieven via de day-ahead markt. Gas wordt per dag afgerekend. Uurprijzen kunnen soms negatief zijn, waardoor je geld toe krijgt als je op dat moment stroom verbruikt. Teruglevering wordt vergoed tegen de marktprijs van dat uur, exclusief energiebelasting en btw.
Een huishouden met 2.500 kWh verbruik betaalt bij de richtprijs EUR 650 voor stroom. Bij een dynamisch contract kan dit lager uitvallen als je verbruik verschuift naar uren met lage of negatieve prijzen. De kosten per kWh variëren dan per uur in plaats van per contractperiode.
Bekende dynamische leveranciers zijn Tibber, Frank Energie, ANWB Energie, Next Energy en Zonneplan. Deze contracten vragen meer aandacht voor je verbruikspatroon. Zonder slimme meter of app is het lastiger om optimaal te profiteren.
Invloed van het einde van de salderingsregeling
Tot en met 31 december 2026 mag je 100 procent salderen. Vanaf 1 januari 2027 stopt de regeling in één keer. Teruggeleverde stroom kun je dan niet meer wegstrepen tegen je verbruik. Je ontvangt alleen een terugleververgoeding per kWh van je leverancier, vaak lager dan het tarief dat je betaalt.
Met een gemiddeld verbruik van 2.500 kWh en 400 kWh teruglevering levert saldering nu nog volledige besparing op. Na 2027 betaal je over de 400 kWh het volledige tarief en krijg je alleen de terugleververgoeding. Dat maakt een dynamisch contract of eigen verbruik via een warmtepomp of elektrische boiler aantrekkelijker.
Sommige leveranciers rekenen nu al terugleverkosten, vaak 1 tot 3 cent per teruggeleverde kWh of een vast bedrag per jaar. Na 2027 verwachten experts dat vrijwel alle leveranciers dit doen. Een vast contract met lange looptijd kan daardoor minder gunstig worden als je veel opwekt.
| Contractvorm | Prijszekerheid | Profiteren van daling | Geschikt bij zonnepanelen | Actieve monitoring nodig |
|---|---|---|---|---|
| Vast (1-3 jaar) | Hoog | Laag | Matig na 2027 | Laag |
| Variabel | Laag | Hoog | Matig | Matig |
| Dynamisch | Geen | Hoog | Hoog (eigen gebruik) | Hoog |
* De tabel toont een kwalitatieve vergelijking. Werkelijke tarieven verschillen per leverancier en contract.
Hoe kies je het juiste contract?
Kijk eerst naar je verbruik en of je zonnepanelen hebt. Zonder opwekking biedt een vast contract vaak meer rust. Met zonnepanelen wordt een dynamisch contract na 2027 interessanter omdat je eigen verbruik beloont en teruglevering tegen marktprijzen verloopt.
Gebruik je gemiddeld stroomverbruik huishouden als uitgangspunt en vergelijk de inkoopcomponent van verschillende aanbiedingen. Let ook op eventuele terugleverkosten en de voorwaarden bij opzegging. De apparaten die het meeste stroom verbruiken bepalen mede hoe flexibel je kunt zijn met je verbruik.
Een combinatie van een dynamisch contract met een warmtepompdroger of andere flexibele apparaten kan de jaarrekening verder verlagen. Toch blijft de terugverdientijd van extra maatregelen afhankelijk van je persoonlijke situatie en de werkelijke tarieven in je contract.
Veelgestelde vragen
Wanneer is een vast contract verstandig?
Een vast contract is vooral geschikt als je prijszekerheid wilt en je verbruik hoog is. Je betaalt een vast tarief voor de looptijd, ongeacht marktontwikkelingen. Na afloop moet je opnieuw kiezen.
Wat verandert er per 2027 voor zonnepanelen?
De salderingsregeling stopt per 1 januari 2027. Teruggeleverde stroom kun je niet meer volledig wegstrepen. Je krijgt alleen een terugleververgoeding, waardoor eigen verbruik belangrijker wordt.
Zijn dynamische contracten altijd goedkoper?
Niet per definitie. Je kunt besparen door verbruik te verschuiven naar goedkope uren, maar zonder aanpassing kan de rekening hoger uitvallen dan bij een vast contract. Negatieve prijzen komen voor, maar zijn niet gegarandeerd.
Hoe vind ik de actuele tarieven?
Vergelijk de inkoopprijzen, energiebelasting en eventuele terugleverkosten van verschillende leveranciers. De richtprijs bedraagt EUR 0,26 per kWh en EUR 1,42 per m³, maar de werkelijke prijs verschilt per contract en moment.
Bronnen & tarief: cijfers o.b.v. Rijksoverheid, Milieu Centraal, CBS, Nibud, RVO en Belastingdienst. Kosten berekend met een richtprijs van EUR 0,26 per kWh en EUR 1,42 per m3 (gemiddeld all-in, CBS 2026); werkelijke prijzen verschillen per contract, leverancier en moment.