Negatieve stroomprijzen betekenen dat je bij een dynamisch contract geld toe krijgt als je stroom verbruikt in die uren. Dit komt voor wanneer er veel aanbod is, bijvoorbeeld door veel zonne- en windenergie. Je betaalt dan niet de gebruikelijke richtprijs van EUR 0,26 per kWh, maar een negatief uurtarief. Tegelijkertijd geldt dat teruglevering in die uren juist tegen een negatieve marktprijs gebeurt, zonder energiebelasting en btw. Hieronder lees je hoe dit precies werkt en wat de gevolgen zijn voor jouw verbruik.
Wat zijn negatieve stroomprijzen?
Negatieve stroomprijzen ontstaan op de EPEX day-ahead markt wanneer het aanbod van elektriciteit groter is dan de vraag in een bepaald uur. Producenten van wind- en zonne-energie blijven soms toch produceren omdat ze al een vergoeding via subsidies ontvangen. In zo’n uur kan de marktprijs onder nul zakken. Bij een dynamisch contract rekenen leveranciers zoals Tibber of Frank Energie het werkelijke uurtarief door aan jou.
Voor jou als verbruiker betekent dit dat je in die uren geld ontvangt in plaats van betaalt voor elke verbruikte kWh. Dit geldt alleen voor het inkoopdeel; de energiebelasting en btw blijven buiten beschouwing. De richtprijs van EUR 0,26 per kWh geldt als gemiddelde over het jaar, maar bij dynamische contracten wisselt het tarief per uur.
Een concreet voorbeeld: stel dat de marktprijs in een uur -EUR 0,05 bedraagt. Bij 5 kWh verbruik in dat uur krijg je EUR 0,25 terug op je energierekening. Dit is exclusief de vaste netbeheerkosten en de vaste vermindering energiebelasting van EUR 628,96 per jaar.
Hoe ontstaan negatieve prijzen op de EPEX-beurs?
De EPEX-beurs bepaalt elk uur de prijs op basis van vraag en aanbod. Wanneer er veel zon of wind is en weinig vraag, bijvoorbeeld ’s middags in de zomer of in het weekend, kan de prijs negatief worden. Gasprijzen volgen een dagprijs en worden niet per uur vastgesteld, dus negatieve prijzen komen daar niet voor.
Negatieve prijzen komen vaker voor naarmate meer duurzame opwekking op het net komt. Ze duren meestal maar enkele uren per keer. Dynamische leveranciers publiceren de verwachte prijzen een dag van tevoren, zodat je je verbruik hierop kunt aanpassen.
Rekenvoorbeeld: een huishouden met 2.500 kWh jaarverbruik verplaatst 200 kWh naar negatieve uren. Bij een gemiddeld negatief tarief van -EUR 0,04 per kWh levert dat EUR 8 voordeel op dat jaar. De werkelijke prijzen verschillen per contract en per uur.
Wat betekent dit voor jouw energierekening?
Bij een dynamisch contract bestaat je energierekening uit het uurtarief voor stroom, de dagprijs voor gas, plus energiebelasting, 21% btw en vaste netbeheerkosten. Negatieve prijzen verlagen alleen het variabele inkoopdeel. De energiebelasting 2026 bedraagt EUR 0,1108 per kWh stroom en blijft altijd verschuldigd, ook bij negatieve marktprijzen.
De vaste vermindering energiebelasting van EUR 628,96 per jaar geldt voor elke aansluiting, ongeacht je contractvorm. Negatieve prijzen maken het dus aantrekkelijker om apparaten zoals een wasmachine of vaatwasser te laten draaien op momenten met veel aanbod.
Voor een gemiddeld huishouden van 2.500 kWh kan het verplaatsen van 10% van het verbruik naar negatieve uren een besparing opleveren van enkele tientallen euro’s per jaar, afhankelijk van hoe vaak en hoe diep de prijzen negatief zijn. Dit is een rekenvoorbeeld op basis van de richtprijs; werkelijke uitkomsten verschillen per leverancier en contract.
Verbruik aanpassen aan negatieve prijzen
Om te profiteren van negatieve prijzen moet je je verbruik kunnen verschuiven. Slimme apparaten of een app van je dynamische leverancier tonen de verwachte uurtarieven. Een uitleg over de opbouw van 1 kWh helpt om te begrijpen welke onderdelen wel en niet meevariëren.
Let op dat niet alle apparaten geschikt zijn om op elk moment aan te zetten. Een warmtepomp of warmtepompdroger kun je soms programmeren, maar een koelkast moet continu draaien. De slimme meter registreert automatisch wanneer je verbruikt of teruglevert.
Rekenvoorbeeld: je verplaatst 300 kWh per jaar naar uren met een gemiddeld tarief van -EUR 0,03. Dat levert EUR 9 voordeel op het inkoopdeel. De totale jaarnota daalt daardoor, maar de vaste componenten zoals netbeheerkosten blijven gelijk.
Terugleveren bij negatieve prijzen
Wanneer je zonnepanelen hebt en teruglevert in een uur met negatieve prijzen, ontvang je een negatieve vergoeding. Je betaalt dan eigenlijk om stroom terug te leveren. Dit komt omdat teruglevering tegen de marktprijs van dat uur gebeurt, zonder energiebelasting en btw. Vanaf 2027 verandert de salderingsregeling en wordt terugleveren nog belangrijker om te vermijden in negatieve uren.
Sommige leveranciers rekenen al terugleverkosten, vaak 1 tot 3 cent per kWh of een vast bedrag per jaar. Bij veel teruglevering in negatieve uren kunnen deze kosten oplopen. Een overzicht van gemiddeld verbruik laat zien dat een huishouden met panelen vaker te maken krijgt met teruglevering.
Een rekenvoorbeeld: 100 kWh teruglevering tegen -EUR 0,04 per kWh kost je EUR 4. Dit staat los van de 0% btw op de aanschaf van panelen en eventuele ISDE-subsidie voor andere maatregelen zoals een warmtepomp.
Voordelen en aandachtspunten van dynamische contracten
Dynamische contracten bieden de mogelijkheid om te besparen door verbruik te verschuiven en soms geld te ontvangen bij negatieve prijzen. Tegelijkertijd brengen ze onzekerheid met zich mee omdat prijzen per uur of per dag verschillen. Niet iedereen heeft de mogelijkheid of wil om dagelijks tarieven te volgen.
Een thuisbatterij kan helpen om zelf opgewekte stroom op te slaan en later te gebruiken, maar er is geen landelijke subsidie voor. De terugverdientijd van zonnepanelen loopt op na 2026 omdat salderen stopt per 1 januari 2027. Negatieve prijzen maken slim sturen belangrijker.
Voor een gezin met 4.300 kWh verbruik kan het sturen op negatieve uren enkele procenten besparing opleveren, maar dit hangt af van de frequentie van negatieve uren en je flexibiliteit. Vergelijk altijd de voorwaarden van verschillende dynamische leveranciers zoals ANWB Energie of Next Energy.
| Uur | Marktprijs | Verbruik (kWh) | Kosten / voordeel |
|---|---|---|---|
| 12:00-13:00 | -EUR 0,05 | 4 | +EUR 0,20 |
| 13:00-14:00 | EUR 0,08 | 3 | EUR 0,24 |
| 14:00-15:00 | -EUR 0,02 | 5 | +EUR 0,10 |
* Voorbeeld op basis van richtprijs EUR 0,26 per kWh als jaargemiddelde; werkelijke uurtarieven variëren per dag en leverancier.
Veelgestelde vragen
Krijg ik echt geld toe bij negatieve prijzen?
Ja, bij een dynamisch contract ontvang je het negatieve uurtarief voor elke kWh die je in dat uur verbruikt. Dit geldt alleen voor het inkoopdeel; energiebelasting en btw blijven van toepassing.
Wat gebeurt er als ik teruglever bij negatieve prijzen?
Je betaalt dan de negatieve marktprijs voor de teruggeleverde kWh. Dit kan nadelig uitpakken, vooral na 2026 wanneer salderen stopt.
Moet ik een slimme meter hebben?
Ja, een slimme meter is nodig om uurverbruik en teruglevering correct te registreren bij dynamische contracten.
Zijn negatieve prijzen vaak voorspelbaar?
Leveranciers publiceren de prijzen een dag van tevoren. Ze komen vooral voor bij veel zon of wind en lage vraag, maar de diepte en duur wisselen per periode.
Bronnen & tarief: cijfers o.b.v. Rijksoverheid, Milieu Centraal, CBS, Nibud, RVO en Belastingdienst. Kosten berekend met een richtprijs van EUR 0,26 per kWh en EUR 1,42 per m3 (gemiddeld all-in, CBS 2026); werkelijke prijzen verschillen per contract, leverancier en moment.