Een vast tarief geeft zekerheid over de prijs per kWh en m³, terwijl een variabel tarief elk half jaar meebeweegt met de markt en een dynamisch tarief per uur of dag afrekent tegen beursprijzen. De keuze hangt af van je verbruik, bereidheid tot risico en of je zonnepanelen hebt. Hieronder lees je hoe de prijs is opgebouwd, wat de verschillen betekenen en hoe je zelf kunt rekenen met de richtprijs van EUR 0,26 per kWh en EUR 1,42 per m³.
Hoe is de energieprijs opgebouwd?
De energierekening bestaat uit vier delen: de inkoopprijs van stroom of gas, de energiebelasting, 21 procent btw daarover en de netbeheerkosten. De energiebelasting bedraagt in 2026 EUR 0,1108 per kWh stroom en EUR 0,7268 per m³ gas inclusief btw. Daar komt een vaste vermindering energiebelasting van EUR 628,96 per jaar per aansluiting af.
Netbeheerkosten zijn een vast bedrag per jaar en verschillen per regio. De inkoopprijs zelf varieert per contractvorm. Bij een vast of variabel contract rekent de leverancier een opslag bovenop de inkoop. Bij dynamische contracten betaal je de actuele beursprijs per uur of dag.
Een huishouden met 2.500 kWh stroom en 1.100 m³ gas betaalt met de richtprijs EUR 0,26 per kWh en EUR 1,42 per m³ ongeveer EUR 650 aan variabele energiekosten voordat belasting en netbeheer worden meegerekend. De werkelijke prijs per contract kan afwijken.
Vast tarief: zekerheid maar minder flexibiliteit
Een vast tarief staat voor een periode van één of meerdere jaren vast. Je weet precies wat je per kWh en m³ betaalt, ongeacht schommelingen op de groothandelsmarkt. Dat geeft rust, vooral als je een hoog verbruik hebt of weinig tijd wilt besteden aan contractbeheer.
Het nadeel is dat je niet profiteert als de inkoopprijzen dalen. Verlagingen gelden pas bij het aflopen van het contract. Sommige leveranciers rekenen een boete bij tussentijds opzeggen.
Voor een gemiddeld huishouden met 2.500 kWh en 1.100 m³ komt de energierekening met de richtprijs uit op ongeveer EUR 2.212 aan variabele kosten plus belasting en netbeheer. Bij een vast contract weet je dit bedrag van tevoren.
Variabel tarief: meebewegen met de markt
Een variabel tarief wordt meestal twee keer per jaar aangepast. Daalt de inkoopprijs, dan daalt jouw tarief mee. Stijgt de prijs, dan stijgt jouw tarief ook. Dit past bij mensen die verwachten dat prijzen zullen dalen of die flexibel willen blijven.
Het risico is groter dan bij een vast tarief. In periodes van hoge inkoopprijzen kan de rekening snel oplopen. Er is geen prijsplafond meer sinds 2023.
Stel dat de variabele prijs in de eerste helft van het jaar EUR 0,22 per kWh is en in de tweede helft EUR 0,30 per kWh. Bij 2.500 kWh verbruik scheelt dat EUR 100 aan stroomkosten ten opzichte van een vast tarief van EUR 0,26.
Dynamisch tarief: uurtarieven en risico’s
Bij een dynamisch contract betaal je de day-ahead prijs per uur voor stroom en de dagprijs voor gas. Uurprijzen kunnen soms negatief zijn, waardoor je geld toe krijgt als je op dat moment verbruikt. Teruglevering wordt alleen tegen de marktprijs vergoed, zonder energiebelasting en btw.
Dit tarief vraagt actieve sturing van je verbruik, bijvoorbeeld met een slimme meter en een app. Zonder aanpassing kan de rekening hoger uitvallen dan bij een vast contract. Bekende aanbieders zijn onder andere Tibber, Frank Energie en ANWB Energie.
Een huishouden dat 500 kWh verplaatst naar uren met lage of negatieve prijzen bespaart bij de richtprijs EUR 0,26 per kWh ongeveer EUR 130 per jaar, mits het verbruik daadwerkelijk verschoven wordt.
Wat verandert er per 2027 met de salderingsregeling?
Tot en met 31 december 2026 mag je 100 procent salderen. Vanaf 1 januari 2027 stopt de regeling in één keer. Teruggeleverde stroom kun je dan niet meer wegstrepen tegen je verbruik; je ontvangt alleen een terugleververgoeding van de leverancier.
Veel leveranciers rekenen nu al terugleverkosten bij veel teruglevering. Na 2027 wordt dit naar verwachting breder ingevoerd. Een dynamisch contract kan dan aantrekkelijker worden omdat je teruglevert tegen de actuele marktprijs.
Zonnepanelen blijven rendabel, maar de terugverdientijd loopt op na 2026. Een modern paneel levert ongeveer 340 tot 400 kWh per jaar. Zonder saldering is eigen verbruik belangrijker dan teruglevering.
Voor wie welk tarief geschikt is
Een vast tarief past bij huishoudens die voorspelbaarheid willen en weinig tijd hebben om tarieven te volgen. Het is ook geschikt als je geen zonnepanelen hebt of weinig kunt sturen in je verbruik.
Een variabel tarief kan interessant zijn als je verwacht dat prijzen dalen en je bereid bent om elk half jaar te switchen. Een dynamisch tarief is vooral geschikt voor wie een slimme meter heeft, verbruik kan verschuiven en zonnepanelen bezit.
Niet iedereen profiteert evenveel. Huishoudens met een all-electric warmtepomp of een elektrische auto hebben meer mogelijkheden om te sturen en kunnen meer voordeel halen uit dynamische prijzen.
Stappenplan om tarieven te vergelijken
Begin met je jaarverbruik uit de slimme meter of jaarafrekening. Vergelijk daarna de totale jaarkosten inclusief energiebelasting, btw, netbeheer en eventuele terugleverkosten. Kijk niet alleen naar de kale kWh-prijs.
Controleer of je een vast, variabel of dynamisch contract wilt. Bereken met de richtprijs van EUR 0,26 per kWh en EUR 1,42 per m³ wat elk scenario betekent voor jouw verbruik. Let op voorwaarden bij opzeggen en teruglevering.
Vraag offertes aan bij meerdere leveranciers en vergelijk de totale jaarnota. Een uitleg over de kosten van 1 kWh stroom helpt om de opbouw beter te begrijpen.
Veelgemaakte fouten bij het kiezen van een tarief
Veel mensen kijken alleen naar de laagste prijs per kWh en vergeten de vaste kosten en terugleverkosten. Dat kan leiden tot een hogere rekening dan verwacht. Anderen kiezen een dynamisch contract zonder hun verbruik aan te passen.
Een derde fout is het negeren van de salderingswijziging per 2027. Wie nu zonnepanelen neemt, moet rekening houden met een langere terugverdientijd zonder volledige saldering. Tot slot vergeten sommigen dat netbeheerkosten en de vaste vermindering energiebelasting bij elk contract gelijk zijn.
Controleer altijd de totale jaarkosten en niet alleen de variabele tarieven. Een overzicht van gemiddeld stroomverbruik per huishouden geeft een goed uitgangspunt voor je berekening.
| Post | Detail | Bedrag/effect |
|---|---|---|
| Energiebelasting stroom | Per kWh incl. 21% btw | EUR 0,1108 |
| Energiebelasting gas | Per m³ incl. 21% btw | EUR 0,7268 |
| Vaste vermindering | Per jaar per aansluiting | EUR 628,96 |
| Richtprijs stroom | All-in gemiddelde | EUR 0,26 per kWh |
| Richtprijs gas | All-in gemiddelde | EUR 1,42 per m³ |
* De tabel toont de vaste componenten die bij elk tarief gelijk zijn. De werkelijke inkoopprijs verschilt per contractvorm.
Veelgestelde vragen
Is een dynamisch contract altijd goedkoper?
Nee, het hangt af van je verbruikspatroon en of je kunt sturen. Zonder aanpassing kan het duurder uitvallen dan een vast tarief.
Wat gebeurt er met mijn zonnepanelen na 2026?
Je mag niet meer volledig salderen. Je krijgt alleen een terugleververgoeding en veel leveranciers rekenen terugleverkosten.
Moet ik een slimme meter hebben voor een dynamisch tarief?
Ja, een slimme meter is nodig om uurverbruik en teruglevering correct te registreren en door te geven aan de leverancier.
Kan ik tussentijds overstappen van tariefsoort?
Ja, maar let op opzegvergoedingen bij een vast contract en de voorwaarden van de nieuwe leverancier.
Bronnen & tarief: cijfers o.b.v. Rijksoverheid, Milieu Centraal, CBS, Nibud, RVO en Belastingdienst. Kosten berekend met een richtprijs van EUR 0,26 per kWh en EUR 1,42 per m3 (gemiddeld all-in, CBS 2026); werkelijke prijzen verschillen per contract, leverancier en moment.