Vastrecht op je energierekening bestaat uit vaste bedragen die je elk jaar betaalt, ongeacht je verbruik. Dit betreft vooral de netbeheerkosten en de vaste vermindering energiebelasting. Deze componenten maken deel uit van de totale prijsopbouw naast de inkoopprijs, energiebelasting en btw. Hieronder lees je exact hoe vastrecht werkt, hoe je het berekent en wat het betekent voor een gemiddeld huishouden.
Wat is vastrecht op de energierekening?
Vastrecht verwijst naar de vaste kosten die losstaan van je daadwerkelijke verbruik. Deze kosten bestaan voornamelijk uit de netbeheerkosten die de netbeheerder jaarlijks in rekening brengt. Ze dekken het onderhoud en de aanleg van het elektriciteits- en gasnet. Je betaalt deze bedragen elk jaar, ook als je weinig of geen energie gebruikt.
De vaste vermindering energiebelasting is een andere vaste post. Dit is een jaarlijkse belastingteruggave van EUR 628,96 per aansluiting. Deze vermindering geldt voor alle huishoudens en wordt verrekend met de energiebelasting. Samen met de netbeheerkosten vormt dit het kernstuk van het vastrecht.
Een concreet voorbeeld: bij een gemiddeld huishouden met 2.500 kWh stroom en 1.100 m3 gas reken je met de richtprijs van EUR 0,26 per kWh en EUR 1,42 per m3. De vaste posten blijven hier los van staan en veranderen niet met het verbruik.
Hoe bouw je de energierekening op?
De energierekening bestaat uit vier hoofdbestanddelen: de inkoopprijs, energiebelasting, 21% btw en netbeheerkosten. De inkoopprijs en energiebelasting variëren met je verbruik, terwijl de netbeheerkosten een vast jaarbedrag zijn. De energiebelasting 2026 bedraagt EUR 0,1108 per kWh stroom en EUR 0,7268 per m3 gas, inclusief 21% btw.
De vaste vermindering energiebelasting van EUR 628,96 wordt jaarlijks in mindering gebracht op de totale energiebelasting. Dit geldt voor elke aansluiting. Het prijsplafond uit 2023 bestaat niet meer, dus alle componenten tellen volledig mee.
Rekenvoorbeeld: een huishouden met 2.500 kWh betaalt aan variabele stroomdelen (inkoop + belasting + btw) ongeveer EUR 650 op basis van de richtprijs. Daar komen de vaste netbeheerkosten en de vermindering bovenop, waardoor het totaal anders uitvalt dan alleen op basis van verbruik.
Netbeheerkosten als vast onderdeel
Netbeheerkosten zijn een vast bedrag per jaar dat je aan je netbeheerder betaalt. Ze zijn afhankelijk van je regio en aansluiting, maar onafhankelijk van hoeveel stroom of gas je gebruikt. Deze kosten dekken het transportnet en worden apart op de rekening vermeld.
Je vindt de actuele netbeheerkosten terug op je jaarafrekening of op de website van je netbeheerder. Ze maken deel uit van het vastrecht en veranderen niet met dynamische tarieven of saldering. Bij een dynamisch contract blijven deze kosten hetzelfde.
Voor een gemiddeld huishouden vormen de netbeheerkosten vaak enkele honderden euro’s per jaar. Dit bedrag telt altijd mee, ook als je zonnepanelen hebt en teruglevert. De terugleververgoeding vanaf 2027 verandert niets aan deze vaste post.
Vaste vermindering energiebelasting
De vaste vermindering energiebelasting bedraagt EUR 628,96 per jaar en geldt voor elke huishoudelijke aansluiting. Deze teruggave compenseert een deel van de energiebelasting en wordt automatisch verrekend. Je hoeft hiervoor niets extra te doen.
De vermindering geldt zowel voor stroom als gas en is voor iedereen gelijk. Bij een huishouden met 2 personen (2.500 kWh en 1.100 m3) verlaagt dit de totale belasting met bijna EUR 629. Dit effect is merkbaar op de jaarafrekening.
Let op: bij verhuizing of een nieuwe aansluiting start de vermindering opnieuw. De salderingsregeling die stopt per 1 januari 2027 heeft geen invloed op deze vaste post. De vermindering blijft bestaan ongeacht teruglevering.
Invloed van vastrecht op je totale jaarrekening
Vastrecht zorgt ervoor dat je energierekening nooit volledig naar nul kan dalen, ook bij zeer laag verbruik. De netbeheerkosten en de vaste vermindering bepalen een basisbedrag dat elk jaar terugkomt. Dit maakt het belangrijk om je totale kosten niet alleen op variabele tarieven te baseren.
Een gezin met 2 kinderen (4.300 kWh en 1.700 m3) betaalt met de richtprijzen ongeveer EUR 1.118 aan variabele kosten. Daar komen de vaste netbeheerkosten bij en wordt de vermindering van EUR 628,96 afgetrokken. Het vastrecht zorgt dus voor een correctie op het totale bedrag.
De invloed wordt groter naarmate je verbruik daalt. Bij een 1-persoonshuishouden (1.600 kWh en 900 m3) wegen de vaste posten relatief zwaarder. Daarom is het nuttig om je verbruik te vergelijken via gemiddeld stroomverbruik huishouden en wat kost 1 kWh stroom.
Verschillen per contract en leverancier
Niet alle leveranciers rekenen dezelfde vaste bedragen. Sommige rekenen extra vaste leveringskosten bovenop de netbeheerkosten. Bij dynamische contracten van bijvoorbeeld Tibber of Frank Energie blijven de netbeheerkosten echter gelijk, terwijl de variabele delen per uur of dag verschillen.
Terugleverkosten die sommige leveranciers al rekenen (1 tot 3 cent per kWh of een vast jaarbedrag) vallen buiten het klassieke vastrecht, maar beïnvloeden wel je totale rekening. Vanaf 2027 zullen deze kosten bij meer leveranciers voorkomen omdat saldering stopt.
Vergelijk daarom altijd de volledige jaarafrekening, inclusief vaste posten. Kijk naar welke apparaten verbruiken meeste stroom om je variabele deel te verlagen en het relatieve aandeel van vastrecht te beperken.
| Component | Bedrag (richtlijn) | Opmerking |
|---|---|---|
| Netbeheerkosten | Vast per jaar | Afhankelijk van regio en aansluiting |
| Vaste vermindering energiebelasting | EUR 628,96 | Jaarlijkse teruggave per aansluiting |
| Energiebelasting stroom | EUR 0,1108/kWh | Incl. 21% btw (2026) |
| Energiebelasting gas | EUR 0,7268/m3 | Incl. 21% btw (2026) |
* De tabel toont de vaste en semi-vaste componenten. Werkelijke netbeheerkosten verschillen per regio; gebruik je eigen jaarafrekening voor precieze bedragen.
Veelgestelde vragen
Wat valt precies onder vastrecht?
Vastrecht bestaat uit de netbeheerkosten en de verrekening van de vaste vermindering energiebelasting. Deze posten zijn onafhankelijk van je verbruik en staan apart op de rekening.
Verandert vastrecht bij een dynamisch contract?
De netbeheerkosten en de vaste vermindering blijven gelijk bij een dynamisch contract. Alleen de inkoopprijzen variëren per uur of dag.
Hoe vind ik mijn eigen netbeheerkosten?
Kijk op je jaarafrekening of op de website van je netbeheerder. De bedragen zijn vast per jaar en per aansluiting.
Beïnvloedt saldering het vastrecht?
Nee, de salderingsregeling die stopt per 1 januari 2027 heeft geen invloed op de netbeheerkosten of de vaste vermindering energiebelasting.
Bronnen & tarief: cijfers o.b.v. Rijksoverheid, Milieu Centraal, CBS, Nibud, RVO en Belastingdienst. Kosten berekend met een richtprijs van EUR 0,26 per kWh en EUR 1,42 per m3 (gemiddeld all-in, CBS 2026); werkelijke prijzen verschillen per contract, leverancier en moment.