De stroomprijs en gasprijs verschillen vooral in de verhouding tussen variabele en vaste componenten. Stroom bestaat uit inkoopprijs, energiebelasting per kWh, 21% btw en jaarlijkse netbeheerkosten. Gas kent dezelfde elementen, maar de energiebelasting per m3 is relatief hoger en de netbeheerkosten wegen anders. Hieronder lees je exact hoe beide prijzen zijn samengesteld en wat dat voor je rekening betekent.
De opbouw van de stroomprijs
De prijs die je betaalt voor stroom bestaat uit vier delen: de inkoopprijs op de groothandelsmarkt, de energiebelasting per kWh, 21% btw over de voorgaande onderdelen en de netbeheerkosten. De energiebelasting 2026 bedraagt EUR 0,1108 per kWh inclusief btw. De netbeheerkosten zijn een vast bedrag per jaar dat afhankelijk is van je aansluiting.
De richtprijs voor stroom is EUR 0,26 per kWh all-in. Dit is een gemiddelde; de werkelijke prijs vind je in je contract of op de site van je leverancier. De inkoopprijs varieert per contracttype: vast, variabel of dynamisch. Bij dynamische contracten wordt de inkoopprijs per uur bepaald op de EPEX-beurs.
Een huishouden met 2.500 kWh verbruik betaalt bij de richtprijs EUR 650 aan stroom. Daarvan is ongeveer EUR 277 energiebelasting (inclusief btw) en de rest bestaat uit inkoop en netbeheerkosten. De vaste vermindering energiebelasting van EUR 628,96 per jaar wordt hierop in mindering gebracht.
De opbouw van de gasprijs
De gasprijs kent dezelfde vier componenten als stroom: inkoopprijs, energiebelasting per m3, 21% btw en netbeheerkosten. De energiebelasting 2026 bedraagt EUR 0,7268 per m3 inclusief btw. Netbeheerkosten voor gas zijn eveneens een vast jaarbedrag, maar vaak lager dan voor stroom.
De richtprijs voor gas is EUR 1,42 per m3 all-in. Ook hier geldt dat de werkelijke prijs per contract en leverancier verschilt. De inkoopprijs van gas wordt dagelijks vastgesteld en is bij dynamische contracten gebaseerd op dagprijzen.
Een huishouden met 1.100 m3 gasverbruik betaalt bij de richtprijs EUR 1.562. Daarvan is ongeveer EUR 800 energiebelasting inclusief btw. De vaste vermindering van EUR 628,96 geldt ook voor gasaansluitingen en wordt jaarlijks verrekend.
Belangrijkste verschillen in de tariefstructuur
Het grootste verschil zit in de energiebelasting per eenheid. Gas kent een veel hogere belasting per m3 dan stroom per kWh. Daardoor maakt de belasting een groter deel uit van de gasprijs. De netbeheerkosten zijn bij gas doorgaans lager omdat de infrastructuur anders is opgebouwd.
Stroom heeft daarnaast een sterkere variatie door dynamische uurprijzen. Gasprijzen schommelen vooral per dag. Dit maakt dat de totale rekening voor stroom gevoeliger kan zijn voor moment van verbruik dan de gasrekening.
Een concreet voorbeeld: bij 2.500 kWh stroom en 1.100 m3 gas bedraagt de totale energierekening zonder vermindering ongeveer EUR 2.212. Na de vaste vermindering van EUR 628,96 blijft EUR 1.583 over. De verdeling tussen stroom en gas verschilt sterk door de hogere belasting op gas.
De rol van energiebelasting en btw
Energiebelasting wordt door de Belastingdienst geheven en is voor iedereen gelijk. Voor stroom is dat EUR 0,1108 per kWh en voor gas EUR 0,7268 per m3, beide inclusief 21% btw. Over de inkoopprijs en energiebelasting wordt vervolgens nog eens 21% btw berekend.
De btw op energie is standaard 21%. Alleen op de aankoop en installatie van zonnepanelen geldt sinds 2023 0% btw. Deze uitzondering geldt niet voor gas of voor andere energiebesparende maatregelen zoals een warmtepomp.
Rekenvoorbeeld: bij EUR 0,15 inkoop per kWh stroom komt EUR 0,1108 belasting en daarna 21% btw over beide. Het totaal komt dan uit op ongeveer EUR 0,316 voordat netbeheerkosten worden toegevoegd. De richtprijs van EUR 0,26 is een gemiddelde over alle componenten.
| Component | Stroom (per kWh) | Gas (per m3) |
|---|---|---|
| Inkoopprijs (richtlijn) | variabel | variabel |
| Energiebelasting incl. btw | EUR 0,1108 | EUR 0,7268 |
| Btw over inkoop + belasting | 21% | 21% |
| Netbeheerkosten | vast per jaar | vast per jaar |
* De tabel toont de structuur; werkelijke inkoopprijzen verschillen per contract en moment. Gebruik je eigen contract voor exacte bedragen.
Vaste vermindering energiebelasting
Elke elektriciteitsaansluiting krijgt jaarlijks een vaste vermindering energiebelasting van EUR 628,96. Dit bedrag wordt verrekend op de jaarnota en geldt onafhankelijk van je verbruik. Het vermindert de totale belastingdruk voor zowel stroom als gas.
De vermindering geldt per aansluiting, niet per persoon. Bij een eenpersoonshuishouden met laag verbruik kan het bedrag hoger uitvallen dan de verschuldigde belasting. Bij grotere huishoudens met 4.300 kWh en 1.700 m3 verbruik blijft er nog steeds een substantieel bedrag over na verrekening.
Controleer altijd je jaarnota om te zien hoe de vermindering precies is toegepast. Sommige leveranciers tonen het als aparte post, anderen verrekenen het direct met de belastingbedragen.
Dynamische contracten en de invloed op de prijsopbouw
Bij een dynamisch contract wordt de inkoopprijs van stroom per uur en van gas per dag bepaald. Teruglevering gebeurt tegen de marktprijs van dat uur, exclusief energiebelasting en btw. Dit kan leiden tot lagere of zelfs negatieve prijzen op sommige momenten.
De energiebelasting en btw blijven echter altijd hetzelfde, ongeacht het contracttype. Alleen de inkoopcomponent varieert. Daarom blijft de totale prijsopbouw herkenbaar, maar de uiteindelijke kosten kunnen sterker schommelen.
Een huishouden dat 2.500 kWh verbruikt via een dynamisch contract kan in theorie lager uitkomen dan de richtprijs van EUR 0,26 per kWh als veel verbruik in goedkope uren plaatsvindt. De werkelijke uitkomst hangt af van je verbruikspatroon en de uurprijzen.
Veelgestelde vragen
Hoe vind ik de actuele prijsopbouw van mijn leverancier?
Kijk op je jaarafrekening of in de app van je energieleverancier. Daar staan de inkoopprijs, energiebelasting, btw en netbeheerkosten apart vermeld. Vergelijk dit met de richtprijzen van EUR 0,26 per kWh en EUR 1,42 per m3.
Verandert de energiebelasting elk jaar?
Ja, de tarieven voor energiebelasting worden jaarlijks vastgesteld door de overheid. Voor 2026 gelden de bedragen EUR 0,1108 per kWh stroom en EUR 0,7268 per m3 gas inclusief btw.
Wat gebeurt er met de prijsopbouw na 2026 bij saldering?
Vanaf 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling in één keer. Teruggeleverde stroom wordt dan alleen vergoed met een terugleververgoeding per kWh; energiebelasting en btw vervallen over het teruggeleverde deel.
Is de vaste vermindering ook van toepassing bij dynamische contracten?
Ja, de vaste vermindering energiebelasting van EUR 628,96 per jaar geldt voor elke aansluiting, ongeacht het type contract. Deze wordt altijd verrekend op de jaarnota.
Bronnen & tarief: cijfers o.b.v. Rijksoverheid, Milieu Centraal, CBS, Nibud, RVO en Belastingdienst. Kosten berekend met een richtprijs van EUR 0,26 per kWh en EUR 1,42 per m3 (gemiddeld all-in, CBS 2026); werkelijke prijzen verschillen per contract, leverancier en moment.